Fidye Hesaplama — Oruç Fidyesi Ne Kadar, Kime Düşer?
By the Editorial Team · reviewed against our sources · updated September 2026 · guidance, not a fatwa
Kısa cevap: Fidye, oruç tutmaya gücü yetmeyen ve tutamadığı oruçları sonradan da kaza edemeyecek durumda olan kişilerin (ileri yaştaki kimseler ile iyileşme ümidi bulunmayan sürekli hastalar) tutamadıkları her gün için bir fakiri yaklaşık bir günlük yemeğe doyurmasıdır. Sağlığına kavuşup orucunu kaza edebilecek olan kişi fidye veremez; tutamadığı orucu kaza etmesi gerekir. Yukarıdaki araç, kaza edilemeyen gün sayısını ve bir kişiyi bir gün doyurmanın bedelini girmenizle ödemeniz gereken toplam fidyeyi hesaplar.
Fidye yalnızca gerçekten oruç tutamayan veya tutamadığı oruçları sonradan kaza edemeyecek durumda olanlardan (örneğin ileri yaştaki kimseler veya iyileşme ümidi bulunmayan sürekli hastalar) istenir. Tutulamayan her gün için bir fakir yaklaşık bir günlük yemeğe doyurulur. Oruçlarını kaza edebilecek durumda olanlar bunun yerine kaza etmelidir. Bu içerik genel bilgilendirmedir, fetva değildir.
Önemli noktalar
- Fidye, oruç tutamayan ve orucunu kaza edemeyecek durumda olanlara mahsustur.
- Tutulamayan her gün için bir fakir bir günlük yemeğe (yaklaşık iki öğün) doyurulur.
- Kaza etmeye gücü yeten kimse fidye değil, kaza yolunu tutar.
- Fidye para olarak da, doğrudan yemek olarak da verilebilir; ihtiyaç sahibine ulaşması esastır.
- Fidyenin belirli bir vakti yoktur; oruç tutulamayacağı anlaşıldığında verilebilir.
- Fidye ile zekat hesaplama ve fitre birbirinden farklı yükümlülüklerdir.
Fidye nedir?
Fidye, sözlükte “bir şeyin karşılığı, bedel” anlamına gelir. Oruç bağlamında fidye, tutulması gereken ancak gerçek bir mazeret sebebiyle tutulamayan ve ileride kaza edilmesi de mümkün olmayan orucun yerine yapılan malî bir yardımdır. Bu yardım, tutulamayan her gün için bir fakirin doyurulması şeklinde yerine getirilir. Fidyenin amacı, kişinin farz ibadetteki eksikliğini telafi etmesine imkân tanımak ve aynı zamanda ihtiyaç sahiplerine fayda sağlamaktır.
Fidye, orucun yerine geçen bir bedel değil, tutulamayan orucun karşılığında yapılan bir telafi uygulamasıdır. Bu yüzden kişi imkân bulur da sağlığına kavuşursa, verdiği fidye bir yana, orucunu kaza etmesi beklenir.
Fidye kime vacip olur?
Fidye, oruç tutmaya kalıcı olarak gücü yetmeyen kişilere düşer. Bunların başında, yaşlılığı sebebiyle oruç tutamayan ve tutamadığı günleri sonradan da telafi edemeyecek olan ileri yaştaki kimseler gelir. Aynı şekilde iyileşme ümidi bulunmayan, doktor görüşüyle oruç tutması sağlığına ciddi zarar verecek sürekli hastalar da bu kapsamdadır.
Buna karşılık, geçici bir hastalık, yolculuk, hamilelik veya emzirme gibi durumlarda oruç tutamayan kişiler fidye vermez; çünkü bu kişiler durumları düzeldiğinde oruçlarını kaza edebilecek durumdadır. Onlar için doğru yol, iyileştikten sonra tutamadıkları günleri kaza etmektir. Kısacası ölçü nettir: kaza edebilen kaza eder, kaza edemeyecek durumda olan fidye verir.
Yukarıdaki araç nasıl çalışır?
Yukarıdaki araç, fidye hesaplamayı basit iki bilgiyle yapar. Önce oruç tutamadığınız ve kaza da edemeyeceğiniz gün sayısını girersiniz. Ardından bulunduğunuz yerde bir kişiyi bir gün doyurmanın ortalama bedelini yazarsınız; bu bedel, bir fakirin bir günlük yemek ihtiyacına karşılık gelir. Araç bu iki değeri çarparak ödemeniz gereken toplam fidyeyi anında gösterir.
Doyurma bedelini belirlerken kendi bölgenizdeki güncel yemek fiyatlarını esas almanız daha isabetli olur. Böylece verdiğiniz miktar, gerçekten bir kişinin bir günlük ihtiyacını karşılayacak seviyede olur.
Fidye miktarı ve ödeme yöntemi
Fidyenin ölçüsü, tutulamayan her gün için bir fakiri bir gün (yaklaşık iki öğün) doyuracak miktardır. Bu, doğrudan pişmiş yemek ikram etmek, temel gıda maddeleri vermek ya da bunların parasal karşılığını ihtiyaç sahibine ulaştırmak şeklinde olabilir. Uygulamada birçok kişi, kolaylığı sebebiyle bedeli para olarak vermeyi tercih eder.
Fidye tek bir fakire toplu olarak verilebileceği gibi, birden fazla ihtiyaç sahibine de dağıtılabilir. Önemli olan, verilen miktarın gerçekten ihtiyaç sahibine ulaşması ve her gün için belirlenen alt ölçünün karşılanmasıdır. Gücü yeten kişilerin, alt sınırın üzerine çıkarak daha cömert davranması güzel bir davranıştır.
Fidye ne zaman verilir?
Fidyenin katı bir zaman şartı yoktur. Kişinin oruç tutamayacağı ve bunu kaza edemeyeceği kesinleştiğinde fidye verilebilir. Bazı kimseler Ramazan boyunca her gün için gününde fidyesini verirken, bazıları da toplamı ay sonunda ya da uygun bir vakitte topluca öder. Her iki uygulama da geçerlidir.
Vefat eden bir kimse, tutamadığı oruçlar için fidye vermeyi vasiyet etmişse, bu fidye terekesinden karşılanır. Vasiyet bırakmamışsa, mirasçıların onun adına bu telafi yardımını yapmaları güzel bir iyilik sayılır.
Fidye ile zekât arasındaki fark
Fidye ile zekât çoğu zaman karıştırılsa da farklı yükümlülüklerdir. Zekât, belirli bir nisap miktarına ulaşan malın üzerinden yılda bir kez verilen ve mala bağlı olan bir ibadettir. Fidye ise mala değil, tutulamayan oruca bağlı bir telafidir ve yalnızca oruç tutamayan belirli kişilere düşer.
Kişi hem zekât hem de fidye ile yükümlü olabilir; biri diğerinin yerine geçmez. Mali durumunuzu ayrı ayrı değerlendirmek için zekat hesaplama aracımızı, Ramazan sonundaki gıda yardımı için ise fitre sayfamızı kullanabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular (SSS)
Aşağıda fidye hakkında en çok merak edilen soruları derledik. Kişisel durumunuz özel bir hüküm gerektiriyorsa, güvendiğiniz bir din görevlisine danışmanız en doğrusudur.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, fetva değildir. Kendi özel durumunuz için yetkin bir din âlimine veya güvenilir bir dinî kuruma danışmanız tavsiye edilir.
Frequently asked questions
Fidye hesaplama nasıl yapılır?
Fidye hesaplama, oruç tutamadığınız ve kaza edemeyeceğiniz gün sayısını, bir kişiyi bir gün doyurmanın bedeliyle çarparak yapılır. Yukarıdaki araca bu iki bilgiyi girdiğinizde toplam fidye tutarını anında görürsünüz.
Oruç fidyesi kimlere düşer?
Oruç fidyesi, ileri yaşı veya iyileşme ümidi bulunmayan sürekli bir hastalığı sebebiyle oruç tutamayan ve tutamadığı günleri sonradan da kaza edemeyecek durumda olan kişilere düşer. Kaza edebilecek durumda olanlar fidye vermez, orucunu kaza eder.
Bir günlük fidye miktarı ne kadardır?
Bir günlük fidye, bir fakiri bir gün (yaklaşık iki öğün) doyuracak miktardır. Kesin tutar, bulunduğunuz bölgedeki güncel yemek fiyatlarına göre değişir; bu yüzden araca kendi bölgenizin ortalama doyurma bedelini girmeniz en isabetli sonucu verir.
Fidyeyi para olarak verebilir miyim?
Evet. Fidye, doğrudan yemek ikram ederek veya temel gıda maddesi vererek yerine getirilebileceği gibi, bunların parasal karşılığını ihtiyaç sahibine ulaştırarak da verilebilir. Önemli olan, belirlenen ölçünün karşılanması ve yardımın gerçekten fakire ulaşmasıdır.
Sonradan iyileşirsem verdiğim fidye ne olur?
Beklenmedik şekilde sağlığınıza kavuşur ve oruç tutabilecek duruma gelirseniz, tutamadığınız oruçları kaza etmeniz beklenir. Daha önce verdiğiniz fidye ise bir sadaka olarak yerinde kalır.
Fidye ile fitre aynı şey midir?
Hayır. Fitre, Ramazan Bayramı öncesinde belirli şartları taşıyan kişilerin verdiği bir gıda yardımıdır. Fidye ise oruç tutamayan kişinin tutamadığı her gün için verdiği telafidir. İkisini karıştırmamak için fitre sayfamızı ve fidye aracımızı ayrı ayrı kullanabilirsiniz.