Zekat Hesaplama (Altın, Para, Nisap)

By the Editorial Team · reviewed against our sources · updated September 2026 · guidance, not a fatwa

Zekat hesaplama nedir?

Zekat hesaplama, bir kişinin sahip olduğu zekata tabi varlıkların toplam değerinden zekata engel giderlerini düşerek, kalan tutarın belirli bir orandan (%2,5) ne kadarının verilmesi gerektiğini bulma işlemidir. İslam’ın beş şartından biri olan zekat, dinen zengin sayılan Müslümanlara farzdır. Bir malın zekata tabi olması için o malın nisap miktarına ulaşması ve üzerinden bir kameri yıl geçmesi gerekir. Bu sayfadaki zekat hesaplama aracı, girdiğiniz nakit, altın, gümüş ve ticaret mallarını toplayarak size güncel bir tahmin sunar.

Zekat nasıl hesaplanır? Adım adım

Zekat hesabı özünde basit bir toplama ve çıkarma işlemidir. Adımlar şöyledir:

1. Varlıkları toplayın: Nakit para (TL ve döviz), banka mevduatı, altın, gümüş, ticaret malları ve tahsil edilmesi beklenen alacaklar.
2. Borçları düşün: Vadesi gelmiş borçlar ve zorunlu temel giderleri toplamdan çıkarın.
3. Nisapla karşılaştırın: Kalan net tutar nisap değerine ulaşıyor veya aşıyorsa zekat gerekir.
4. %2,5 uygulayın: Net tutarı 0,025 ile çarpın (ya da 40’a bölün). Sonuç, vermeniz gereken zekattır.

Nisap miktarı: altın mı gümüş mü esas alınır?

Nisap, zenginlik sınırıdır. Klasik ölçüye göre nisap 20 miskal altın (yaklaşık 87,48 gram) veya 200 dirhem gümüş (yaklaşık 612,36 gram) değerindedir. Türkiye’de Diyanet İşleri Başkanlığı bu miktarları uygulamada yuvarlayarak yaklaşık 80,18 gram altın ve 561,2 gram gümüş ölçüsü üzerinden değerlendirebilir. Aradaki fark, miskal ve dirhemin gram karşılığındaki tarihsel farklılıklardan kaynaklanır; her iki yaklaşım da mezhep ve kurum tercihine göre kullanılabilir. Günümüzde altın ve gümüşün fiyatı çok farklılaştığı için, hangi ölçünün esas alınacağı ödenecek tutarı etkiler. Fakihlerin çoğu, fakirin lehine olduğu için daha düşük değerli gümüş nisabını tercih etmeyi güzel görmüştür; buna karşın birçok kurum pratikte altın nisabını kullanır. Daha ayrıntılı bilgi için nisap sayfamıza bakabilirsiniz.

Hangi mallar zekata tabidir?

Zekata tabi mallar temelde artıcı (nemalanan) niteliktedir. Aşağıdaki tablo, hesaba katılan başlıca kalemleri özetler:

Borçlar ve giderler nasıl düşülür?

Zekat, kişinin net varlığı üzerinden hesaplanır. Bu nedenle vadesi gelmiş borçlar toplam varlıktan düşülür. Uzun vadeli borçlarda (örneğin konut kredisi) çoğu âlim, yalnızca o yıl içinde ödenecek taksitlerin düşülmesini uygun görür; borcun tamamını düşmek genellikle tavsiye edilmez, çünkü bu durum zekatı büyük ölçüde ortadan kaldırabilir. Temel geçim giderleri de dikkate alınır. Bu konuda mezhepler arasında ince farklar vardır; tereddütte kalırsanız güvenilir bir âlime danışmanız yerinde olur.

Örnek hesaplama

Aşağıdaki rakamlar yalnızca yöntemi göstermek için verilmiş temsili değerlerdir; güncel fiyat değildir. Gram altın fiyatı örnek olarak 4.300 TL kabul edilmiştir.

Nisap kontrolü (örnek): 80,18 gram × 4.300 TL = 344.774 TL. Net tutar (500.000 TL) nisabı aştığı için zekat gerekir. Zekat = 500.000 × 0,025 = 12.500 TL. Aynı sonuca net tutarı 40’a bölerek de ulaşırsınız (500.000 ÷ 40 = 12.500).

Havl (bir yıl) şartı

Zekatın farz olması için nisaba ulaşan malın üzerinden bir kameri yıl (havl) geçmesi gerekir. Kameri yıl, miladi yıldan yaklaşık 10-11 gün kısadır. Yıl başında ve sonunda nisap mevcutsa, yıl içinde miktar geçici olarak düşse bile zekat düşmez. Zekatınızı her yıl aynı hicri tarihte hesaplamak, takip açısından pratik bir yöntemdir. Detaylar için zekat nedir sayfasına bakabilirsiniz.

Zekat ne zaman ve nasıl verilir?

Zekat, havl tamamlandığında verilir; ancak dilerseniz yıl dolmadan önden de ödeyebilirsiniz. Zekat, Tevbe suresi 9:60’ta sayılan sekiz sınıfa verilir. Kimlere verilebileceğini zekat kimlere verilir sayfasında bulabilirsiniz. Zekatı doğrudan ihtiyaç sahibine verebileceğiniz gibi, güvenilir bir kuruma vekâlet vererek de ödeyebilirsiniz.

Zekat hesaplama aracı nasıl kullanılır?

Yukarıdaki zekat hesaplama aracına nakit, altın (gram), gümüş ve ticaret malı değerlerinizi girin, ardından borçlarınızı ekleyin. Araç toplam net varlığınızı nisapla karşılaştırır ve %2,5 oranını uygulayarak tahmini zekat tutarını gösterir. Sonucun doğru olması için o günkü güncel altın ve gümüş gram fiyatını kullanmanız önemlidir. Sadece altına özel hesap için altın zekatı sayfamızdaki yöntemi izleyebilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

• Ziynet altınını hesaba katmamak: kullanılan takı altını da çoğu görüşe göre zekata tabidir.
• Tüm uzun vadeli borcu tek seferde düşmek.
• Havl şartını göz ardı ederek yıl dolmadan nisabı yanlış değerlendirmek.
• Güncel olmayan altın fiyatıyla hesaplamak.

Fitre ve fıtır sadakası için ise ayrı bir hesap gerekir; fitre hesaplama sayfamıza göz atın.

Nakit, döviz ve mevduatın zekatı

Günümüzde zekatın en çok konuşulan konusu nakit paradır. Elinizdeki Türk lirası, yabancı para (döviz), vadeli veya vadesiz banka mevduatı ve altın hesabı gibi nakde çevrilebilir varlıkların tamamı zekat hesabına dahil edilir. Döviz, hesaplama gününün kuruyla TL’ye çevrilerek toplama eklenir. Faizli bir hesapta biriken faiz tutarı ise mülk edinilmiş helal bir kazanç sayılmadığından zekata tabi tutulmaz; bu tutarın sahibine iade edilmesi veya sevap beklemeden ihtiyaç sahiplerine verilmesi tavsiye edilir. Zekat, yalnızca helal yoldan elde edilen ana mal üzerinden hesaplanır.

Şirket ve ortak malların zekatı. Bir ticari işletmede ortaklık payınız varsa, zekat kişisel pay üzerinden hesaplanır. Şirketin stokları, kasadaki nakiti ve tahsil edilecek alacakları zekata tabidir; buna karşılık üretimde kullanılan makine, demirbaş ve iş yeri binası gibi ticarete konu olmayan sabit kıymetler hesap dışında tutulur. Ortaklar, kendi hisseleri oranında zekattan sorumludur. Karmaşık bilanço yapısı olan işletmelerde, zekata tabi net dönen varlıkların doğru ayrıştırılması için bir mali danışmandan ve dini hükümler için güvenilir bir âlimden destek almak faydalı olur.

Zekatı geciktirmenin sakıncası

Havl tamamlandığında zekat borcu doğar ve bu borcun geciktirilmeden ödenmesi esastır. Zekatı, geçerli bir mazeret olmadan ertelemek doğru görülmez; çünkü zekat, hak sahiplerinin belirli bir hakkıdır. Bir kişi geçmiş yıllarda zekatını hesaplamayı veya ödemeyi ihmal etmişse, o yıllara ait zekat borcu düşmez; kişinin geçmiş yılların zekatını da hesaplayıp ödemesi gerekir. Bu nedenle her yıl sabit bir hicri tarihte hesap yapmak, hem borcun birikmesini önler hem de yükümlülüğün zamanında yerine getirilmesini sağlar. Zekatı önden, yani havl tamamlanmadan da vermek caizdir; bu durumda yıl sonunda hesabı yaparak varsa eksik kalan kısmı tamamlamak gerekir.

Kime danışmalı? Zekat, malî bir ibadet olduğu kadar dinî hükümleri de olan bir konudur. Bu sayfadaki bilgiler ve hesaplama aracı size genel bir çerçeve ve pratik bir tahmin sunar; ancak kendi özel durumunuzda (karmaşık borç yapısı, ortaklık, farklı yatırım araçları gibi) tereddüde düşerseniz, güvenilir bir âlime veya Diyanet gibi yetkili bir kaynağa danışmanız en doğrusudur. Böylece hem hesabı doğru yapar hem de yükümlülüğünüzü gönül rahatlığıyla yerine getirirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, fetva değildir; hükümler mezheplere göre değişebilir, güvenilir bir âlime danışın.

Bugünkü hicri tarihi ve Ramazan ile bayramlara kalan günleri görmek için hicri takvim sayfamıza bakabilirsiniz.

Frequently asked questions